Azken hamarkadetan, dena berehala lortzera ohitu gara. Klik egin, eskatu eta biharamunean etxean izatea espero dugu. Azkartasuna erosotasunaren sinonimo bihurtu da, eta itxaroteak, berriz, zerbait gaizki doala sentiarazten digu. Baina badira presaka egin ezin diren gauzak. Jantzi bat artisauen eran sortzea horietako bat da.
Izan ere, oihal bat aukeratzeak, patroia gorputzaren arabera sortzeak, pieza bakoitza mozteak, probatzeak, desegiteak eta berriro josteak denbora behar du. Batzuetan, gainera, jantziak kanpoko esku adituen lana eskatzen du: brodatu bat, tindaketa bat edo plisatu bat. Prozesu horietako bakoitzak bere erritmoa du, eta ezin da beti aurrez eta zehaztasunez neurtu.
Are gehiago, artisautzan, denbora ez da ekoizpenaren albo ondorio bat, lehengaietako bat baizik. Jostura bakoitzaren barruan norbaiten arreta dago, urteetan ikasitako ofizioa eta eskuen memoria. Akatsik txikiena zuzentzeko erabakia ere hor dago, emaitza nahikoa ona izan arren, berriro hasteko ausardia. Eta ikusten ez den lan horrek ematen dio piezari bere benetako balioa.
Lehen, arropak konpondu, moldatu eta belaunaldiz belaunaldi gordetzen ziren. Gaur egun, berriz, hain azkar kontsumitzen dugu, ezen batzuetan jantzi batek gure eskuetara iristeko egin duen bidea ahazten baitzaigu. Prezioa ikusten dugu, baina ez orduak. Amaitutako pieza ikusten dugu, baina ez atzean izan diren probak, zalantzak eta erabakiak.
Hala ere, honekin ez dut esan nahi epeak garrantzitsuak ez direnik. Konfiantza komunikazioz eta konpromisoz eraikitzen da, eta artisauok ere prozesuak ahalik eta argien azaldu behar ditugu. Baina beharrezkoa da, era berean, eskuz egindakoari industria prozesu bati eskatzen diogun berehalakotasun bera ez eskatzea.
Beraz, agian modari buruz hitz egitean, zer dagoen boladan edo zenbat balio duen galdetu beharrean, beste galdera bat ere egin genezake: zenbat denbora eskaini zaio jantzi honi? Erantzuna ez da etiketetan agertzen, baina, askotan, horixe da janzten dugun gauzarik baliotsuena.