Hamaika buruzagi, zahagi buru gehiegi; politikan, ez da ezer, politikan. Horrela dio Triki ta ke taldearen buruzagiburu kantuak, Xabier Sukiak eta Ibai Esoainek idatzitako letrak. Baina, ez al da ezer politikan?
Galderaren formulazioa aldatu dugu, eta, politikan, ba al da zerbait politikan? galdetu diegu hainbat politikariri: Nikanor Lertxundi Getariako alkatea, Itziar Alkorta Eusko Jaurlaritzako Unibertsitate eta Ikerketako sailburuordea eta Maria Angeles Lazkano, Zizurkilgo zinegotzia. Alderdien ordezkaritza orekatua jasotzen ahalegindu gara, baina, saiatu arren, ez dugu lortu.
Noiz eta zergatik hasi zineten politikan?
Alkorta: Unibertsitateari eta kulturari lotutako kudeaketan jardundakoa naiz, hortik eman nuen Jaurlaritzara pausoa.
Lazkano: Ezkontzera Tolosaldeara joan nintzen. Bertako aitona batek esan zidan ea zergatik ez nintzen herritarrentzat lanean hasten, ea zergatik ez nintzen herrira hurbiltzen, integratzeko. Bolada hartan hauteskundeak ziren eta ate joka etorri zitzaidan alderdi batean sartzeko aukera polita iruditu zitzaidan, aiton hark esandako pausoa beste ikuspuntu batetik emateko.
Lertxundi: Politika gizartearentzat lanean jardutea da niretzat, eta beti ibili naiz besteentzat lanean. Beti izan dut maila honetako politika egiteko nahia, eta Bildurekin haize freskoa etor zitekeela ikusi nuen. Erronka eta aitzakia izan zen.
Espero zenutena topatu zenuten?
Alkorta: Distantzia handiarekin ikusten nuen. Behin barruan egonda, ohartu naiz hemen lan egiteak dedikazio eta sakrifizio handia eskatzen duela.
Lertxundi: Ni jaio nintzen etxean, Guardaetxen, politikari artean hazi nintzen.Baina, nik, pertsonak ezagutu ditut. Dena den, politika eta gizartea/pertsonak urruntzen ari zirela ikusten nuen. Nik politikariei gertutasuna eskatu nien eta horretan ahalegindu naiz.
Lazkano: Herrira hurbiltzeko sartu nintzen, herria ezagutzeko. Herritar bezala alde batekoa ezagutzen duzu, udaletxetik beste ikuspuntua ere ikusten duzu, asko aberasten duena.
Herritarrak bidelagun izatea, hortaz, ezinbestekoa da.
Alkorta: Hori da helburua. Ni ez nintzateke hemen arituko ez banu herritarren ongizatea hobetzerik nahi.
Lertxundi: Publikotasuna galtzen ari da, orain bakoitzak bere arazoak konpontzearekin nahikoa du. Udalek eta instituzioek begirada ireki eta orokor batekin egin behar dugu lan.
Lazkano: Herritarren gehiengoaren onerako hartu behar dituzu erabakiak, jakinda eta onartzen kaltetuak izango direla.
Lertxundi: Herri osoaren alkateak gara.
Oro har, kexa besterik ez duzue jasoko, ezta?
Lertxundi: Kexak asko, eskerrak oso gutxi. Nola egin behar duzun esaten dizute askok.
Alkorta: Haserre asko ere bai. Batzuetan errekonozimenduak eta sariak jasotzen dira, eta ikaragarri balio dute. Hori bai, politikan gaudenak ez daude loreak jasotzeko, gauzak hobetzeko motibazio dugulako.
Lazkano: Normalena gauzak ondo egitea da, eta ondo egiten ez direneko protestak onartu egin behar dira, kaltetuak sentitu baitira. Ni saiatzen naiz haserrea maila pertsonalera ez pasatzen; nahiz eta akordiora ez iritsi, gaia mahai gainean utzi eta kafe bat hartzera joateko kapaz izan behar gara.
Alkorta: Diskurtso erraz asko daude. Politikari guztioi multzo berean sartzen gaituzte, baina denak ez gara gaiztoak.
Eta, botoekin babesa ematen dizutenek?
Lertxundi: babesa beti daukazu, baina bakardadea ere askotan sentitzen da.
Zerbait ona izango du, ala?
Alkorta: Lan hau ez da errepikakorra, beti ezberdina da. Ikasteko aukera ematen dizu, ezagutzen ez zenituen gaiak ukitzekoa, perspektiba... pribilegio bat da.
Lazkano: Asko aberasten du, bai.
Lertxundi: Informazioa erruz jasotzen duzu, eta, horrez gain, jende interesante eta baliagarria ezagutzen duzu.
Alkorta: Lan absorbatzailea ere bada, ordutegirik ez duena. Horrenbesteko erantzukizuna sentitzen duzu, kontrolatzen ez baduzu, egun osoan lanean egon zaitezkeela.
Lazkano: Hogeita lau orduko lana da.
Lertxundi: Oso lan aktiboa da. Bulegora sartu eta arazoek jan egiten zaituzte, ezin askatua sentitzen da askotan. Bulegotik atera eta kaleko errealitatea ikustean, irtenbideak bilatzen dira. Kalean egon behar du politikari batek, bestela errealitatea galdu egiten baita.
Deskonektatzeko zer egiten duzue?
Lazkano: Mendira joatean naiz, motxila hartuta. Boladak eta garaiak egoten dira; pertsonen sentimenduak tarteko daudenean gogorragoa da, kontu gehiago eduki behar dugu eta ardura gehiago sentitzen duzu.
Lertxundi: Mendia niretzat ere askapen-bide handia da. Bulegoko lau pareten artean arazo pertsonalak ere kontatu dizkidate, eta konpontzea lortu dutela jakitea izugarria da.
Jendeak badaki bereizten politikoa eta pertsona?
Lertxundi: Herriko medikuei gerta dakiekeena gertatzen zaigu, batzuetan ez dakite bereizten. Udalaren zama denbora guztian daramagu gainean. Batzuetan, gaiaren urgentziak, hala eskatzen du; baina beste batzuetan, ez. Kasu horietan, errespetatzen gaituztenean, asko eskertzen da.
Lazkano: Jendeak kaletik harrapatzen zaitu, baina hori hurbiltasunak eragiten du.
Lertxundi: Herri txikiek badute beren abantaila eta desabantaila, eta gertutasuna aldeko dela uste dut.
Oztopo asko daude helburuak lortzerako garaian?
Alkorta: Erabaki garrantzitsuek galbahe asko pasa behar dituzte, ez dira esku bakarretik pasatzen. Berme batekin hartu behar dira, horrek prozesua luzatzea eskatzen du.
Lertxundi: Hasi eta bukatu arte, prozedura oso luzea da. Udaletxea txikiagoa denez mugimendu azkarragoa du, diputazioak mantsoagoa eta jaurlaritzak makalagoa.
Lazkano: Berehalaxe diogunean, herritarra hurrengo egunean zain dago, baina gu hiru-lau urtez ari gara.
Erabakitzerakoan, alderdien adostasuna bilatzen da?
Lazkano: Bi hiru gai izan ezik, bakoitzak oso berek sentitzen dituenak, gainontzekoak oniritziarekin ateratzen dira. Herri txikietan lehentasunak zein diren oso argi daukagu. Baina akordiotara iritsi behar da, horri garrantzi handia ematen diot. Akordiora iristeko bide txiki bat badago, hori lantzen
jarraitu behar dela argi eta garbi daukat.
Lertxundi: Politikoki zuzena adostasunera iristea litzake. Errealitatean zaila da, bi aldeek askatu behar baitute soka, bitako batek askatu gabe ezinezkoa baita.
Alderdien barne gatazkak bolo-bolo dabiltza azkenaldian.
Alkorta: Ezin dugu horrenbeste denbora egon arazo judizialak edo inputazioak direla...Gauza horiek ez dute lekurik izan behar. gure egitekoa erabakiak hartzea eta arazoak konpontzea da; gauzak modu zuzen eta zintzoan egin behar ditugu.
Lertxundi: Alderdi barruan gatazkak ez du egon behar, eztabaidak bai. Beroaldiak edukitzea ez da txarra, ondoren kudeatzen eta konponbidea bilatzen baldin badakizu. Denok berdina pentsatuko bagenu, oso tristea litzateke.
Lazkano: Ikuspuntu ezberdinak izatea aberasgarria da.
Zuen alderdiaren aldetik askatasuna duzue momentu jakin batzuetan zuen irizpidearen arabera jokatzeko?
Alkorta: Momentu honetan gobernuan herri guztiarengan pentsatu beharra daukagu. Egia da gobernua sostengatzen duen alderdiak programa eta ideario bat duela, programa horrek botoak jaso dituela, eta gobernuan dauden guztiek programa horri erantzun behar dietela.
Lazkano: Alderdi bakoitzak duen proiektu orokor hori ezin da berdin aplikatu Donostian ala 2800 biztanleko herri batean. Orokor hori egokitu egin behar da, eta alde horretatik, ez dut presiorik sentitu.
Lertxundi: Arazo asko etxe barruan konpondu behar direnak dira; batzuetan zentzu politikoa dute, baina beste batzuetan, ez. Askatasun nahikoa izan dut.
Esaten da botere politikoaren gainetik beste botere bat dagoela. Horrela da?
Lazkano: Nik ez dut ezagutu.
Lertxundi: Ez daukagu horrelako oztoporik. Akaso herri handiagoetan, bai. Herri handiek begi gehiago izaten baitituzte gainean, eta prentsak ere interes gehiago baitu horrelako herrietan. Nik ez dut ezagutzen.
Politikagintzan ba al duzue erreferenterik?
Lazkano: Xabier Arzallus. Entziklopedia bat da. Berarekin kafe bat hartu eta hizketaldi bat edukitzea gozamena da.
Lertxundi: Imanol Murua. Mutil kozkorra nintzenean ezagutu nuen. Pertsona aberatsa zen. Edonorekin moldatzen zen, harremanetarako gizon erraza zen. Politikagintza egiteko modu ona zuen, garai hartan; baina, politika asko aldatu da. Lehen diru asko zegoen, oso emankorra zen. Orain, gauza asko eginak daude eta berritzea/moldatzea tokatzen zaigu.
Alkorta: Erreferente asko ditut, egia esan. Momentu honetan gobernuko lankide guztiak aipatuko nituzke, lehendakaritik hasi eta azken teknikariraino. Talde bat ikusten dut atzean, eta horrek asko balio du.
Politikan jarraitzeko asmoa daukazue?
Lazkano: Zerrendak osatzen ari gara, eta ez da lan erraza. Osatzerakoan oreka bilatzen dugu, hasiberriek esperientzia hartzeko jada badutenen laguntzarekin. Ni hurrengo hauteskundeetan ere aurkeztuko naiz.
Alkorta: Bi urte daramatzat postu honetan. Samurrak izan ez diren baina ziztu-bizian pasa zaizkidan bi urte. Oraindik indarra daukat, proiektuak, eta aurrera jarraitzeko gogoa.
Lertxundi: Urtarrila bitarte ez nuela planteatu ere egingo esan nuen. Orain, erabakitzeko unea iritsi da. Kontuan izango dut ea ingurukoek jarraitzea nahi duten eta ea nik gogoa sentitzen dudan. Horretan gabiltza.